Zorgdragen voor je huid is zorgdragen voor je gezondheide
'Helende Cosmetica van Elisabeth Sigmund'

"Meneer Kossmann ... schreef me en vroeg of ik ideeën had voor een huidverzorging die aansloot bij de principes van WALA. Hij voegde er waarschuwend aan toe ... dat het wel zeer bijzondere 'ideeën' moesten zijn." Dat vertelde Elisabeth Sigmund (1914-2013) vele jaren nadat ze samen met WALA de Dr. Hauschka Cosmetica had ontwikkeld. En ze had inderdaad bijzondere ideeën! Die pasten zo goed bij de principes van WALA dat de ontwikkelaars van WALA de in Wenen geboren Elisabeth Sigmund in 1962 direct opnamen in hun team.

 

WALA produceerde destijds alleen de WALA Geneesmiddelen. De waterige, geëxtraheerde en geritmiseerde extracten van heilzame planten activeerden het zelfhelend vermogen van het lichaam. Dr. Rudolf Hauschka (1891-1969) had hiervoor een uniek procedé van alcoholvrije plantenextractie ontwikkeld. De oprichter van WALA, die ook afkomstig was van Wenen, dacht bovendien lang na over een speciale cosmetica die aansloot bij zijn ondernemerschap. Hij wilde het sinds 1935 bestaande assortiment van de WALA Geneesmiddelen aanvullen met verzorgende producten. Elisabeth Sigmund kwam dus als geroepen. Ze was ontwikkelaarster, verpleegster bij het Rode Kruis, schoonheidsspecialiste en had een tijdlang geneeskunde gestudeerd.

Sinds haar jeugd had Elisabeth Sigmund zich afwisselend bezig gehouden met theater en schoonheid. Ook deed ze onderzoek naar planten met een geneeskrachtige werking op de huid. Haar interesses waren de grondslag voor haar holistische cosmetica. Deze had ze in Zweden ontwikkeld in de jaren 1950, net als haar holistische schoonheidsbehandeling met een penseel-lymfestimulatie. Ook gaf ze advies op het gebied van leefstijl en zelfzorgzaamheid. Want ze wist dat de mens niet alleen een uiterlijke, maar ook een innerlijke schoonheid nodig heeft. Elisabeth Sigmund bracht formuleringen en schoonheidsbehandelingen naar WALA. Ook bracht ze haar verzorgingsconcept voor de vetvrije nachtverzorging mee en haar inzicht dat huidbeelden veranderlijk zijn – mits de juiste cosmetica de huid ondersteunt. "Lichaamsverzorging en gezichtsverzorging zijn HUIDVERZORGING; huidverzorging is een therapie voor een van onze belangrijkste organen: de beschermingslaag van ons fysische lichaam", schreef ze. Met haar ideeën paste ze uitzonderlijk goed bij de firma WALA, die de mensen gezond wilde houden met haar cosmetische lijn. Het was geen toeval dat de producten in 1967 op de markt werden gebracht onder de naam 'Dr. Hauschka Helende Cosmetica van Elisabeth Sigmund'. Vanaf 1978 werd dat veranderd naar de naam Dr. Hauschka Cosmetica.

 

 

Interview met Dr. Florian Öxler

Hoofd van de Historische Bedrijfsarchieven van WALA Heilmittel GmbH, over Elisabeth Sigmund en helende cosmetica 

 

Meneer Öxler, WALA is opgericht in 1935 om geneesmiddelen te produceren. Wat heeft de oprichter Dr. Rudolf Hauschka ertoe bewogen om natuurzuivere cosmetica te ontwikkelen?

Het ging hem in eerste instantie om de geneeskundige verzorging. Al in de jaren 1950 nam WALA het besluit dat ze hiervoor cosmetische producten wilden ontwikkelen als aanvulling op de geneesmiddelen. 

Cosmetische producten voor de geneeskundige verzorging? Wat betekent dat?

De eisen aan deze cosmetische producten waren hoog. Ze moesten voldoen aan dezelfde principes als de WALA Geneesmiddelen, die het zelfhelend vermogen van het lichaam activeren. Dat doen ze door de lichaamsfuncties te harmoniseren en het immuunsysteem te versterken. De nieuwe cosmetica van WALA moest het zelf herstellend vermogen van de huid – het grootste orgaan van de mens – stimuleren en zo een positief effect uitoefenen op de gezondheid van de hele mens. 

Was het in 1967 ongewoon om natuurzuivere cosmetica op de markt te brengen?

Die vraag kan niet echt worden beantwoord. Destijds was dit nog geen thema voor de consumenten. Het begrip natuurzuivere cosmetica was nog niet bekend. Het bestond gewoon nog niet. Daarom bestonden er in 1967 ook geen labels voor natuurzuivere cosmetica. In eerste instantie wilde WALA cosmetische producten ontwikkelen die de activiteiten van de huid ondersteunen. De basis hiervoor waren natuurlijke stoffen die zo weinig mogelijk waren veranderd. Het doel was een helende cosmetica die de huid goed verdraagt. Dit leidde onvermijdelijk tot natuurzuivere cosmetica. It happened to be, zoals dat heet.

Was Dr. Hauschka zijn tijd dus vooruit toen hij zijn cosmetische lijn ontwikkelde en hieruit natuurzuivere cosmetica ontstond?

Ja, als je de toenmalige cosmetica bekijkt waren we een pionier op het gebied. Natuurzuivere cosmetica is pas veel later ontwikkeld. In dit opzicht hebben we geluk gehad, want de behoeften op de markt hadden zich ook in een heel andere richting kunnen ontwikkelen. Maar toen al ontwikkelden we niet voor markten, maar voor mensen. We hebben altijd natuurzuivere cosmetica aangeboden, ook al waren onze producten niet zo bedoeld. Ze waren vooral voor mensen gemaakt en we wilden de geneeskracht van de natuur gebruiken voor de huidverzorging.

Waarom was het voor Dr. Hauschka zo belangrijk om te vertrouwen op de geneeskracht van de natuur? Cosmetische producten bevatten destijds vaak synthetische stoffen. Hij had hun voorbeeld kunnen volgen.

Rudolf Hauschka wilde dit al toen hij zijn WALA Geneesmiddelen ontwikkelde in de jaren 1930. Deze zijn immers ook vervaardigd met natuurlijke stoffen, zoals heilzame planten en mineralen. Zijn ideeën gingen gepaard met de toenmalige maatschappelijke veranderingen. Als reactie op de toenemende industrialisering en verstedelijking, de beginnende massaproductie en de chemische meststoffen. In de landbouw ontstonden ook talrijke hervormingsbewegingen. Zij propageerden de natuur, frisse lucht, lichaamsbeweging, gezonde voeding en natuurgeneeskunde. Vegetarisme, volkstuintjes, Demeter-landbouw en de jeugdorganisatie 'Die Wandervögel' kwamen op. Sebastian Kneipp en Rudolf Steiner maakten deel uit van de 'Lebensreformer'. Zo te zien was Rudolf Hauschka een kind van zijn tijd.

 

De eerste verzorgende dagcrème van Dr. Hauschka is eigenlijk uit de jaren 1930. Weet u daar iets over?

Rudolf Hauschka werkte toentertijd als ontwikkelaar en onderzoeker voor het 'Klinisch-Therapeutisches Institut' in het Zwitserse Arlesheim. Hij ontwikkelde daar onder meer een eenvoudige huidcrème, een soort basiscrème met kiezelgel, bijenwas en abrikozenpitolie, vermoedelijk voor het gebruik in de kliniek. Het idee om de gezondheid van de mens als geheel te verzorgen en een daarvoor geschikte huidverzorging te gebruiken, had Rudolf Hauschka dus al in 1935, het jaar waarin WALA is opgericht. Toen hij in de jaren 1960 wilde beginnen met de ontwikkeling van een volledige productlijn, miste hij als chemicus echter cosmetische expertise en ervaring. Zijn crèmes hadden een medische, geen cosmetische werking. Daarom haalde hij expertise van buitenaf. 

Elisabeth Sigmund was de Weense onderzoekster, ontwikkelaarster en schoonheidsspecialiste. Kunnen we haar omschrijven als mede-oprichtster van Dr. Hauschka Cosmetica?

Absoluut. Aan haar hebben we bijvoorbeeld de cosmetische versie van de Rozencrème, te danken, maar nog veel meer. In de jaren 1950 ontwikkelde Elisabeth Sigmund in haar eigen schoonheidssalon in Stockholm een holistische schoonheidsbehandeling en een holistische cosmetica op basis van heilzame planten, die natuurlijke cosmetica was in de huidige betekenis hiervan. Door haar samenwerking met WALA, die in 1962 begon, introduceerde zij het concept van de  vetvrije nachtverzorging en de beoordeling van de huid aan de hand van veranderlijke huidbeelden.

De producten die in 1967 op de markt kwamen, waren dan ook naar haar genoemd: Helende Cosmetica van Elisabeth Sigmund.

Ja, dat klopt. Maar dat gold alleen voor de gezichtsverzorgende producten en het Lichaamspoeder. Daarnaast bestonden er sinds 1964 een aantal producten voor de algemene lichaams- en voetverzorging. Vanaf 1973 moest het woord 'helend' weggelaten worden om juridische redenen, want volgens de wet mogen alleen geneesmiddelen helen. Jammer, want Helende Cosmetica was een treffende beschrijving van het oorspronkelijke idee om de geneesmiddelen aan te vullen met gezondheidsproducten. 

Vandaag biedt Dr. Hauschka een zeer professioneel assortiment van make-up producten. De eerste impuls om verfraaiende cosmetica te ontwikkelen kwam van Elisabeth Sigmund. Wat bracht haar op dit idee?

Van kinds af aan was Elisabeth Sigmund dol op het theater. Zowel in Jena als in Stockholm werkte zij soms mee in de regie. Veel acteurs en dansers maakten deel uit van haar vriendenkring. Voor de vermoeide voeten van de dansers ontwikkelde zij overigens het Salie Bad. En als schoonheidsspecialiste besefte ze hoe gestresst de huid van acteurs was, die in de grime niet bepaald met de meest huidvriendelijke producten werden geschminkt. Daarom stelde ze aan WALA voor om een nieuw soort van decoratieve cosmetica te ontwikkelen. Ze kon zich geen make-up voorstellen zonder verzorgende impulsen.  

Betekent dit dat de door Elisabeth Sigmund ontwikkelde decoratieve cosmetica eigenlijk een huidverzorgingslijn was?

In zekere zin wel. De eerste decoratieve cosmetische producten, die vanaf 1981 op de markt kwamen, waren tinten voor het ooglid en voor de lippen. Zoals de gezichtsverzorging bevatte de verzorgende basis van deze producten bepaalde heilzame planten. De decoratieve producten waren tot op zekere hoogte het resultaat van de interesses en visies van Elisabeth Sigmund. Ze combineren het mooie en decoratieve met de ondersteunende en verzorgende werking van de natuur.