Sesam

Synoniemen:  ndische sesam
Wetenschappelijke naam: Sesamum Indicum L.
Familie: Pedaliaceae (sesamzaadfamilie)



Land van herkomst

Tropisch Oost-Afrika.



Bestanddelen

Sesamzaad: tot 60 procent olie, 30 procent eiwit, vitamine E, foliumzuur, vitamine B, nicotinezuur, magnesium, calcium en fosfor. Sesamolie: 42% oliezuren, 44% linolzuur, 14% verzadigde vetzuren en de anti-oxidatief werkende fenolen sesamol (3,4-methylendioxyfenol) en sesaminol.



Omschrijving

De tot twee meter hoog wordende, eenjarige sesam lijkt uiterlijk wel wat op ons vingerhoedskruid. De plant heeft langwerpig ovale bladeren aan een rechte, min of meer vertakte steel. Ongeveer zes weken na het zaaien krijgt de sesam buisvormige bloemen die qua vorm doen denken aan de hoorn des over-vloeds; de bloemen zijn wollig behaard en kunnen wit, geel, roze of paars zijn. De gedeeltelijk gevlekte bloemen groeien in groepen van drie. De bloemen zijn overwegend zelfbevruchtend en vaak groeit alleen de middelste bloem uit tot een rijpe vrucht. De lange penwortel heeft vele vertakkingen. De uit tropische en subtropische gebieden afkomstige plant heeft voor de groei veel warmte en vocht nodig, en droogte voor het rijpen van de zaden. Als de vruchten bruin-zwart zijn geworden springen ze open zodat de rijpe zaden vrijkomen; deze zijn, afhankelijk van de soort, wit, lichtbruin of zwart. Tot de sesamzaadfamilie behoort onder andere ook de duivelsklauw (harpagophytum procumbens).



Gebruik

Sesamzaad is een hoogwaardig, calciumrijk voedingsmiddel dat in diverse vormen wordt gebruikt in de keuken van Afrika, het Oosten, Azië en India. Het wordt gebruikt als ingrediënt van bakproducten, geroosterd als snack, als tahin (een van sesamzaad gemaakte pasta), gomasio (een Japanse smaakmaker), in het Jordaanse kruidenmengsel zahtar en in diverse zoete producten, bijvoorbeeld de Oosterse halva. De uit de zaden geperste hoogwaardige sesamolie heeft bijna geen geur en blijft lang goed. De Oosterse en Aziatische keuken gebruiken de olie in diverse gerechten. Zij gebruiken ook vaak de nootachtig smakende olie van geroosterd sesamzaad. Naast het gebruik als hoogwaardige spijsolie verfijnt de anti-oxidatief werkende sesamolie huidverzorgingsproducten en biedt ook een lichte bescherming tegen de zon. Het is een goede massage-olie die diep in de huid doordringt. In de Ayurveda speelt de olie een belangrijke rol bij mondspoelingen, gandusha; daarbij wordt een eetlepel olie krachtig door de mond gespoeld en wordt ermee gegorgeld, waarna de olie wordt uitgespuwd. Daarbij trekt de olie opgehoopte slakken uit het weefsel en bindt deze. De traditionele Chinese geneeskunde zegt dat sesam de levensenergie Qi versterkt. Zoetwaren op basis van sesamzaad en honing zijn goed voor de vruchtbaarheid en seksuele gezondheid van vrouwen.



Wetenswaardigheden

Sesam is vermoedelijk de oudste olieplant die beschreven is. De plant werd door de mens meegenomen van Oost-Afrika naar Noord-Afrika en het Oosten en daarna naar India en China. In alle culturen heeft sesam een naam die lijkt op sesam, bij-voorbeeld het Arabische simsim, het Aramese sums ma of het Griekse sesamon. De naam heeft vermoedelijk betrekking op sesam als olieplant: het Akkadische woord šamaššammu is mogelijk samengesteld uit šamnu ""olie, vet"" en šammum ""plant"". Een kleitablet uit 2000 voor Christus laat zien dat sesam in die tijd al zeer gewaardeerd werd. In Babylonische spijkerschrift staat geschreven: ""Met sesam kruiden de goden."" De waardevolle zaden werden gebruikt als grafgift in Egyptische graven en werden bijvoorbeeld aangetroffen in het graf van Toetanchamon (Egyptische koning, 1333 - 1323 voor Christus). Een schilderij uit een 4000 jaar oud Egyptisch graf laat een bakker zien die sesamzaad in zijn deeg doet. In de Ilias van Homerus, uit de 8e eeuw voor Christus, is te lezen dat de schone Hera, de vrouw van Zeus en beschermster van het huwelijk en de geboorte, zichzelf met sesamolie gezalfd zou hebben voordat ze Zeus wilde gaan verleiden.In het oude Griekenland werd sesamolie gebruikt als zalfolie bij geboorte, huwelijk en dood. Sesam, open u. Deze toverformule uit het oosterse sprookje ""Ali Baba en de veertig rovers"" opent de rotsspelonk waarin de goudschat van de veertig rovers is verborgen. De formule maakt duidelijk dat sesam in de Babylonisch-Assyrische tijd een kostbaar goed was, en het is een parabel voor de toenmalige sesamoogst. De boeren moesten het precieze moment afwachten waarop het sesamzaad bijna rijp was, maar nog niet zo rijp dat de zaaddozen vanzelf opensprongen. Immers, als de minuscule zaadjes vanzelf wegsprongen gingen ze verloren. Bij de tegenwoordige teelt van sesam springt de zaaddoos niet vanzelf open zodat het oogsten veel eenvoudiger is. In een kilo sesamzaad zitten 260.000 tot 399.000 zaadjes en deze leveren ongeveer 300 milliliter olie. De perskoek die overblijft na het winnen van de olie is een eiwitrijk diervoeder. In de sesamoliemolens gebeuren bijzondere dingen, want het volksgeloof zegt dat er daar vele geesten wonen.



De planten in onze producten

Dezelfde stoffen die sesamolie stabiliseren beschermen onze huid tegen vroegtijdige veroudering. Daarnaast biedt de olie een lichte bescherming tegen UV-licht. De olie verzorgt de huid, egaliseert, is vetvasthoudend en maakt de huid soepel. De sesamolie die in Dr. Hauschka Rozencrème Light is verwerkt, is afkomstig van een gecontroleerd biologisch teeltproject in Mexico.